ស្វែងយល់ពីកត្តាប្រឈម មូលហេតុ និងរោគសញ្ញាជំងឺមហារីកសុដន់!

បច្ចុប្បន្ននៅលើពិភពលោកជំងឺមហារីកសុដន់ ជាកង្វល់ទី១ ក្នុងចំណោមជំងឺមហារីក​របស់​ស្ត្រី​ទាំងអស់។ ចំណែកនៅប្រទេសកម្ពុជាយើងជំងឺនេះគឺស្ថិតក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី២នៃជំងឺមហារីករបស់ស្ត្រី។ គេសង្កេតឃើញជំងឺនេះច្រើនមាននៅលើស្ត្រីវ័យចំណាស់ ប៉ុន្តែស្ត្រីវ័យក្មេងក៏អាចជួបប្រទះដែរ។ អត្រានៃអ្នកជំងឺមហារីសុដន់៖

- 10% អាចកើតលើស្ត្រីវ័យក្រោម 35ឆ្នាំ

- 20% អាចកើតលើស្ត្រីវ័យក្រោម 50ឆ្នាំ

- 50% អាចកើតលើស្ត្រីវ័យចន្លោះ 50-69ឆ្នាំ

- 28% អាចកើតលើស្ត្រីវ័យចន្លោះ 60ឆ្នាំ ឡើងទៅ

ក) កត្តាប្រឈមនិងមូលហេតុដែលបណ្តាលឲ្យកើតមានមហារីកសុដន់លើស្ត្រី៖

ជំងឺមហារីកសុដន់កើតឡើងពីការវិវត្តន៍នៃកោសិកាក្រពេញដោះ។ កត្តាដែលអាចបង្កឲ្យមានជំងឺនេះរួមមាន៖

- កត្តាអ័រម៉ូនស្ត្រី: ស្ត្រីខ្លះឆាប់ពេញវ័យពេក (មុន១២ឆ្នាំ) និងស្ត្រីខ្លះទៀតអស់រដូវយូរពេក (ក្រោយ ៥៥ឆ្នាំ)

- ស្ត្រីដែលមានបុត្រទី១ ក្រោយអាយុ 30ឆ្នាំ

- ស្ត្រីដែលប្រើថ្នាំពន្យាការមានរដូវ

- បញ្ហាតំណរពូជ

- របបចំនីអាហារ:

• អ្នកមិនសូវទទួលទានបន្លែ

• អ្នកមិនបានហាត់កីឡា

• អ្នកធាត់ខ្លាំង

• អ្នកញាំស្រា 500ml ក្នុងមួយថ្ងៃ

- ជក់បារី

- ប្រវត្តិក្រុមគ្រួសារមាន: ជំងឺមហារីកសុដន់ មហារីកដៃស្បូន (អត្រាអាចកើតជំងឺមហារីកសុដន់មានពី 20%-30% ក្នុងលក្ខណៈដំណរពូជ) ។

ខ) រោគសញ្ញា៖

- ដុំមួយ ឬច្រើននៅក្នុងសុដន់ ទំហំតូចឬធំគែមជុំវិញ ដុំមិនច្បាស់លាស់ រឆេងរឆូញ​មិនអាចរំកិលបាន​ជាប់ស្អិតជាមួយសាច់ដុំ

- ស្បែកសុដន់រាងដូចសំបកក្រូច

- ក្បាលដោះផតចូលក្នុង

- ដោះប្រែប្រួលទំហំខុសធម្មតាខ្លាំង

- ចេញទឹកដោះលាយឈាម

- មានកូនកណ្តុរនៅក្រោមឃ្លៀក

- សញ្ញាផ្សេងៗទៀត

ជួនកាលការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងព្យាបាលយឺត នាំឲ្យដុំនោះអាចលូតលាស់រាលដាលទៅកន្លែងផ្សេង និងបណ្តាលឲ្យមានអការៈក្អួតចង្អោរ ស្រកទម្ងន់ ស្បែកឡើងពណ៌លឿង ឈឺសន្លាក់ឆ្អឹង ឈឺក្បាល ក្អក។

តើត្រូវធ្វើដូចម្តេចដើម្បីដឹងថាមានជំងឺមហារីកសុដន់?

គ) ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៃជំងឺមហារីសុដន់៖

- ការប៉ះ ឬស្ទាបពិនិត្យទម្រង់របស់ដុំដោះ

- ការពិនិត្យអេកូសុដន់

- ការពិនិត្យថតគៀបសុដន់(បើស្ត្រីអាយុពី៤០ឆ្នាំឡើង)

- ការថតស្កេន (Scan)

- ការថត អ៊ីអែអឹម (IRM)

- ការចោះដុំសាច់ដោយធ្វើតាមម៉ាស៊ីនអេកូ (Échographie guidée pour biopsie chirurgicale, biopsie percutanée)

- ការវិភាគលើសាច់ដែលបានចោះរួច (Anatomopathologie de la pièce biopsique)។

ឃ) ការព្យាបាល៖

ការព្យាបាលជំងឺមហារីកសុដន់ ធ្វើឡើងទៅតាមទំហំរបស់ដុំដោះ។ ជាទូទៅការព្យាបាលនោះរួមមាន៖

- ការវះយកដុំសាច់មហារីក ដោយកាត់ចេញដោះទាំងមូល ឬពាក់កណ្តាល

- ការព្យាបាលដោយថ្នាំគីមី

- ការព្យាបាលដោយកាំរស្មីអ៊ីយ៉ុង

- ការព្យាបាលដោយ អរម៉ូន

ង) វិធីបង្ការកុំឲ្យមានជំងឺមហារីកសុដន់៖

ការពិនិត្យសុខភាពផ្នែករោគស្ត្រីជាមួយគ្រូពេទ្យឯកទេសរោគស្ត្រី:

- ថតគៀបសុដន់រៀងរាល់ឆ្នាំដើម្បីពិនិត្យស្រាវជ្រាវរកជំងឺមហារីកសុដន់ ចាប់ពីអាយុ ៤០ឆ្នាំទៅ

- ករណីក្រុមគ្រួសារមានម្នាក់កើតជំងឺមហារីកសុដន់ ក្រោមអាយុ ៥០ឆ្នាំត្រូវពិនិត្យរៀងរាល់ ៦ខែម្តង ដោយធ្វើការគៀបដោះ អេកូដោះ។

ជាទូទៅ នៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ កម្មវិធីបង្កាមហារីកសុដន់លើស្ត្រី ត្រូវបានធ្វើឡើងរៀងរាល់ ២ឆ្នាំម្តង។

ច) ស្ត្រីគ្រប់រួបត្រូវចេះស្ទាបនិងពិនិត្យសុដន់របស់ខ្លួនដោយ៖

១. ឈរនៅមុខកញ្ចក់៖

ពិនិត្យសុដន់នូវសញ្ញាខាងក្រោមៈ

- ការចេញទឹកដោះ (Écoulement mamelonnaire)

- ស្បែកគ្រើមដូចសំបកក្រូច

- ក្រហមរមាស់ ផតចូលនៃផ្នែកណាមួយ

២. លើកដៃខាងស្តាំឡើង ហើយដៃឆ្វេងប្រើចុងម្រាមដៃ៣ស្ទាបដោះស្តាំ ដោយចាប់ផ្តើមស្ទាបពីខាងក្រៅទៅស្ទាបជារង្វង់។

៣. សូមធ្វើការពិនិត្យសុដន់ទាំង២ ព្រមទាំងឃ្លៀក

៤. ការបញ្ចប់ការពិនិត្យសុដន់ចុងក្រោយ ត្រូវពិនិត្យចុងដោះ មានចេញទឹកដោះលាយឈាមឬអត់ ឬក៏ផតក្បាលចូលក្នុង។

“ ប្រសិនបើមានករណីសង្ស័យ ឬមានអាការៈដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ មេត្តាប្រញាប់ជួបពិគ្រោះជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញរោគស្ត្រី ដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងទទួលការព្យាបាលឲ្យបាន ត្រឹមត្រូវ និងទាន់ពេលវេលា ជៀសវាងយឺតពេល ដែលបង្ករគ្រោះថ្នាក់ ដល់អាយុជីវិត៕

ប្រភព៖ មន្ទីពេទ្យ កាលម៉ែត

បើមានព័ត៌មានបន្ថែម ឬ បកស្រាយសូមទាក់ទង (1) លេខទូរស័ព្ទ 098282890 (៨-១១ព្រឹក & ១-៥ល្ងាច) (2) អ៊ីម៉ែល [email protected] (3) LINE, VIBER: 098282890 (4) តាមរយៈទំព័រហ្វេសប៊ុកខ្មែរឡូត https://www.facebook.com/khmerload

ចូលចិត្តផ្នែក យល់ដឹង និងចង់ធ្វើការជាមួយខ្មែរឡូតក្នុងផ្នែកនេះ សូមផ្ញើ CV មក [email protected]